სამართლებრივად რას ნიშნავს „უღირსი მემკვიდრე“ და რა პროცედურებია საჭირო მემკვიდრეობის მისაღებად? 872 2020.06.22
სამართლებრივად რას ნიშნავს „უღირსი მემკვიდრე“ და რა პროცედურებია საჭირო მემკვიდრეობის მისაღებად?

მემ­კვიდ­რე­ო­ბის მი­ღე­ბის სა­კითხს სა­ქარ­თვე­ლოს კა­ნონ­მდებ­ლო­ბის მი­ხედ­ვით, სა­მო­ქა­ლა­ქო კო­დექ­სი არე­გუ­ლი­რებს, თუმ­ცა ხში­რად, თა­ვად მემ­კვიდ­რე­ებს უჭირთ სა­მარ­თლებ­რივ დე­ტა­ლებ­ში გარ­კვე­ვა, რაც გა­უ­გებ­რო­ბის მი­ზე­ზი ხდე­ბა.

არ­სე­ბობს გარ­კვე­უ­ლი ვა­დე­ბი და პრო­ცე­დუ­რე­ბი, რაც მემ­კვიდ­რე­ო­ბის მი­სა­ღე­ბად აუ­ცი­ლებ­ლად უნდა შეს­რულ­დეს. ასე­ვე, კა­ნო­ნი ად­გენს 5 რი­გის მემ­კვიდ­რეს და და­ვის შემ­თხვე­ვა­ში, პრო­ცეს­ში სა­სა­მარ­თლოც შე­იძ­ლე­ბა ჩა­ერ­თოს.

რა შემ­თხვე­ვა­ში შე­იძ­ლე­ბა მოგ­ვა­ნი­ჭოს სა­სა­მარ­თლომ „უღირ­სი მემ­კვიდ­რის“ სტა­ტუ­სი და რა პრო­ცე­დუ­რე­ბი უნდა გა­ვი­ა­როთ მემ­კვიდ­რე­ო­ბის მი­სა­ღე­ბად, ამის შე­სა­ხებ დე­ტა­ლუ­რად სა­კი­თხის სპე­ცი­ა­ლისტს, იუ­რი­დი­უ­ლი კომ­პა­ნია OK&CG-ს დი­რექ­ტორს ად­ვო­კატს და­ვით მუმ­ლა­ძეს ვე­სა­უბ­რეთ:

მემ­კვიდ­რე­ო­ბის მი­ღე­ბის სა­კი­თხებ­ში მო­ქა­ლა­ქე­ე­ბის ნა­წი­ლი გათ­ვიც­ნო­ბი­ე­რე­ბუ­ლი არ არის, ამი­ტომ როცა ფაქ­ტის წი­ნა­შე დად­გე­ბი­ან, უჭირთ ზო­მე­ბის სწო­რად მი­ღე­ბა. რა აუ­ცი­ლე­ბელ ინ­ფორ­მა­ცი­ას უნდა ვფლობ­დეთ მემ­კვიდ­რე­ო­ბის მი­ღე­ბის შე­სა­ხებ?

პი­რის გარ­დაც­ვა­ლე­ბის შემ­თხვე­ვა­ში სამ­კვიდ­რო ქო­ნე­ბის გა­დას­ვლა მემ­კვიდ­რე­ებ­ზე არ ხდე­ბა ავ­ტო­მა­ტურ რე­ჟიმ­ში და სამ­კვიდ­როს მი­სა­ღე­ბად აუ­ცი­ლე­ბე­ლია მემ­კიდ­რე­ებ­მა გა­ნა­ხორ­ცი­ე­ლონ გარ­კვე­უ­ლი მოქ­მე­დე­ბე­ბი.მემ­კვიდ­რე რო­მელ­საც სამ­კვიდ­როს მი­ღე­ბის ინ­ტე­რე­სი გა­აჩ­ნია ვალ­დე­ბუ­ლია მამ­კვიდ­რებ­ლის გარ­დაც­ვა­ლე­ბი­დან 6 თვის გან­მავ­ლო­ბა­ში სამ­კვიდ­როს მი­ღე­ბის თა­ო­ბა­ზე მი­მარ­თოს ნო­ტა­რი­უსს ან ფაქ­ტობ­რი­ვად შე­უდ­გეს სამ­კვიდ­როს ფლო­ბას, ეს იქ­ნე­ბა მამ­კვიდ­რებ­ლის კუთ­ვნი­ლი უძ­რა­ვი თუ მოძ­რა­ვი ქო­ნე­ბა.

მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია, ვი­ცო­დეთ, რომ მემ­კვიდ­რის მიერ სამ­კვიდ­როს მი­ღე­ბა ხორ­ცი­ელ­დე­ბა არამ­ხო­ლოდ აქ­ტი­ვის ფარ­გლებ­ში, არა­მედ, ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის ნა­წილ­შიც, რაც იმას ნიშ­ნავს, რომ მემ­კვიდ­რეს ქო­ნე­ბას­თან ერ­თად შე­საძ­ლოა ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბიც გა­და­ე­ცეს, შე­სა­ბა­მი­სად, ვიდ­რე მემ­კვიდ­რე მი­ი­ღებს სამ­კვიდ­როს, აუ­ცი­ლე­ბე­ლია, გა­ირ­კვეს ჰქონ­და თუ არა რა­ი­მე სა­ხის ვალ­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი მამ­კვიდ­რე­ბელს სიკ­ვდი­ლის დრო­ი­სათ­ვის, ვი­ნა­ი­დან შე­საძ­ლე­ბე­ლი­ა­მი­ღე­ბუ­ლი აქ­ტი­ვი იყოს იმა­ზე გა­ცი­ლე­ბით და­ბა­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბე­ბის, ვიდ­რე შე­სას­რუ­ლე­ბე­ლი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბის მო­ცუ­ლო­ბა­და აზრი და­ე­კარ­გოს მეკ­ვიდ­რე­ო­ბის მი­ღე­ბას.

უნდა აღი­ნიშ­ნოს, რომ მამ­კვიდ­რებ­ლის ვა­ლებ­ზე მემ­კვიდ­რე მხო­ლოდ იმ მო­ცუ­ლო­ბი­თაა პა­სუ­ხის­მგე­ბე­ლი, რა ფარ­გლებ­შიც მან მი­ი­ღო აქ­ტი­ვი ანუ მა­გა­ლი­თად, თუ მემ­კვიდ­რემ მი­ი­ღო 100 ლა­რის ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ქო­ნე­ბა, ის პა­სუ­ხის­მგე­ბე­ლი იქ­ნე­ბა მამ­კვიდ­რებ­ლის ვა­ლებ­ზე მხო­ლოდ ამ თან­ხის ფარ­გლებ­ში, მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ მამ­კვიდ­რე­ბელს შე­საძ­ლოა გა­ცი­ლე­ბით მეტი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა ჰქონ­დეს შე­სას­რუ­ლე­ბე­ლი მე­სა­მე პი­რებ­თან.

სა­ინ­ტე­რე­სოა, კა­ნო­ნის მი­ხედ­ვით გან­სა­ზღვრუ­ლია თუ არა მემ­კვიდ­რე­ე­ბი სქე­სის მი­ხედ­ვით?

სა­ზო­გა­დო­ე­ბის გარ­კვე­ულ ნა­წილს მი­აჩ­ნია, რომ სქე­სის და ასა­კის ფაქ­ტორს მნიშ­ვნე­ლო­ბა ენი­ჭე­ბა სამ­კვიდ­როს მი­ღე­ბის ეტაპ­ზე, რაც არ შე­ე­სა­ბა­მე­ბა სი­ნამ­დვი­ლეს.

სა­მო­ქა­ლა­ქო კო­დექ­სი არ ახ­დენს მემ­კვიდ­რე­თა დი­ფე­რენ­ცი­რე­ბას სქე­სის ან თუნ­დაც ასა­კის მი­ხედ­ვით და სამ­კვიდ­როს მი­ღე­ბის სა­კი­თხი წყდე­ბა მემ­კვიდ­რე­თა რი­გი­თო­ბის მი­ხედ­ვით ნა­თე­სა­უ­რი კავ­ში­რი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე.

თუ მამ­კვიდ­რე­ბელ­მა გარ­დაც­ვა­ლე­ბამ­დე ან­დერ­ძის შედ­გე­ნა ვერ მო­ას­წრო, ამ შემ­თხვე­ვა­ში რო­გორ მი­ი­ღე­ბენ მემ­კვიდ­რე­ე­ბი მის მფლო­ბე­ლო­ბა­ში არ­სე­ბულ ქო­ნე­ბას?

თუ ან­დერ­ძი არ არ­სე­ბობს, მამ­კვიდ­რებ­ლის ქო­ნე­ბის გა­ნა­წი­ლე­ბა ხდე­ბა კა­ნო­ნით მემ­კვიდ­რე­ებ­ზე, იმ რი­გი­თო­ბის მი­ხედ­ვით, რაც დად­გე­ნი­ლია სა­მო­ქა­ლა­ქო კო­დექ­სის შე­სა­ბა­მი­სად. პირ­ვე­ლი რი­გის მემ­კვიდ­რე­ე­ბად ით­ვლე­ბი­ან გარ­დაც­ვლი­ლი პი­რის მშობ­ლე­ბი, მე­უღ­ლე, შვი­ლე­ბი და ასე­ვე გარ­დაც­ვლი­ლის შვი­ლიშ­ვი­ლე­ბი თუ­სამ­კვიდ­როს­გახ­სნის­დრო­ი­სათ­ვის­ცო­ცხა­ლი­ა­ღა­რა­რის­მა­თიმ­შო­ბე­ლი, შე­სა­ბა­მი­სად, თუ ჩვენ სა­ხე­ზე გვყავს აღ­ნიშ­ნუ­ლი პი­რე­ბი, მათ­ზე თა­ნა­ბარ წი­ლად მოხ­დე­ბა მამ­კვიდ­რე­ბის ქო­ნე­ბის გა­დას­ვლა და ყვე­ლა მემ­კვიდ­რე ისარ­გებ­ლებს თა­ნა­ბა­რი წი­ლის უფ­ლე­ბით.

მა­გა­ლი­თად, თუ მამ­კვიდ­რე­ბელ­მა მხო­ლოდ ერთ შვილს მი­ა­ნი­ჭა ქო­ნე­ბა­ზე უფ­ლე­ბა, აქვს თუ არა მე­ო­რეს წი­ლის მო­თხოვ­ნის უფ­ლე­ბა? რა შემ­თხვე­ვა­ში?

მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ მამ­კვიდ­რე­ბელ­მა მთე­ლი თა­ვი­სი ქო­ნე­ბა შე­საძ­ლოა, უან­დერ­ძოს სრუ­ლად ერთ შვილს ან თუნ­დაც სამ­კვიდ­რო წრის გა­რეთ ნე­ბის­მი­ერ პირს, პირ­ვე­ლი რი­გის მემ­კვიდ­რე­ებს ეკუთ­ვნით სა­ვალ­დე­ბუ­ლო წილი ან­დერ­ძის მი­უ­ხე­და­ვად. სა­ვალ­დე­ბუ­ლო წილი კი არის იმ წი­ლის ნა­ხე­ვა­რი, რო­მელ­საც პირ­ვე­ლი რი­გის მი­მეკ­ვიდ­რე მი­ი­ღებ­და, მამ­კვიდ­რე­ბელს ან­დერ­ძის, რომ არ შე­ედ­გი­ნა. მა­გა­ლი­თად, თუ მამ­კვიდ­რე­ბელს ჰყავს ორი შვი­ლი, ან­დერ­ძის არ არ­სე­ბო­ბის პი­რო­ბებ­ში ორი­ვე მემ­კვიდ­რე თა­ნაბ­რად მი­ი­ღებს სამ­კვიდ­როს თი­თო­ე­უ­ლი ½ წილს, ხოლო ან­დერ­ძის არ­სე­ბო­ბის შემ­თხვე­ვა­ში მოხ­დე­ბა ამ წი­ლის გა­ნა­ხევ­რე­ბა და ¼-მდე დაყ­ვა­ნა მთლი­ა­ნი აქ­ტი­ვი­დან. წილ­თა გა­და­ნა­წი­ლე­ბა ხდე­ბა ამ პრინ­ცი­პის დაც­ვით და მემ­კვიდ­რე­თა რა­ო­დე­ნო­ბა გა­ნა­პი­რო­ბებს მი­სა­ღე­ბი სამ­კვიდ­როს მო­ცუ­ლო­ბას.

რა შემ­თხვე­ვა­ში ხდე­ბა მემ­კვიდ­რე­ო­ბის უფ­ლე­ბის ჩა­მორ­თმე­ვა და რო­გორ­შე­იძ­ლე­ბა და­ი­კარ­გოს მემ­კვიდ­რე­ო­ბა­ზე უფ­ლე­ბა?

გარ­დაც­ვლი­ლი პი­რის ქო­ნე­ბის გა­დას­ვლა მემ­კვიდ­რე­ებ­ზე ხორ­ცი­ელ­დე­ბა კა­ნო­ნით ან ან­დერ­ძით.

რო­გორც, კა­ნო­ნით, ისე­ვე ან­დერ­ძით მემ­კვიდ­რეს მემ­კვიდ­რე­ო­ბის უფ­ლე­ბა შე­საძ­ლოა ჩა­მო­ერ­თვას სა­სა­მარ­თლო გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბით იმ სა­ფუძ­ვლით, რომ ეს კონ­კრე­ტუ­ლი მოქ­მე­დებ­და მამ­კვიდ­რებ­ლის ინ­ტე­რე­სე­ბის სა­ზი­ა­ნოდ, ხელს უშ­ლი­და მას სამ­კვიდ­როს გა­ნა­წი­ლე­ბის პრო­ცეს­ში თა­ვი­სუ­ფა­ლი ნე­ბის გა­მოვ­ლე­ნა­ში და ამ გზით ცდი­ლობ­და თა­ვი­სი ან ახ­ლო­ბე­ლი პი­რე­ბის სამ­კვიდ­რო ქო­ნე­ბის გაზ­რდას.

ასეთ მემ­კვიდ­რეს ეწო­დე­ბა „უღირ­სი მემ­კვიდ­რე“ და „უღირ­სი მემ­კვიდ­რის“ სა­კი­თხი აუ­ცი­ლებ­ლად უნდა იყოს და­დას­ტუ­რე­ბუ­ლი სა­სა­მარ­თლო გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბით.

რო­დე­საც სა­კი­თხი ეხე­ბა ან­დერ­ძის მემ­კვიდ­რე­ო­ბას მო­ან­დერ­ძეს შე­უძ­ლია ან­დერ­ძით მემ­კვიდ­რე­ო­ბა ჩა­მო­არ­თვას ერთ, რამ­დე­ნი­მე ან ყვე­ლა კა­ნო­ნით მემ­კვიდ­რეს და იგი არ არის ვალ­დე­ბუ­ლიმ­მი­უ­თი­თოს ამის მო­ტივ­ზე.

სამ­კვიდ­როს მი­ღე­ბის­თვის და­წე­სე­ბუ­ლია ორი ალ­ტერ­ნა­ტი­უ­ლი პი­რო­ბა 1. ნო­ტა­რი­უ­სის­თვის სამ­კვიდ­როს მი­ღე­ბის თა­ო­ბა­ზე გან­ცხა­დე­ბით მი­მარ­თვა. 2. სამ­კვიდ­როს ფაქ­ტობ­რი­ვი და­უფ­ლე­ბა. სამ­კვიდ­როს მი­სა­ღე­ბად ორი­ვე პი­რო­ბის შეს­რუ­ლე­ბა ერ­თდრო­უ­ლად სა­ვალ­დე­ბუ­ლო არ არის და ერთ ერთი პი­რო­ბის შეს­რუ­ლე­ბა საკ­მა­რი­სია იმის­თვის, რომ მემ­კვიდ­რეს სამ­კვიდ­რო მი­ღე­ბუ­ლად ჩა­ეთ­ვა­ლოს, თუმ­ცა არ­ცერ­თის და­უც­ვე­ლო­ბამ შე­საძ­ლო­ა­მემ­კვიდ­რეს სამ­კვიდ­როს მი­ღე­ბის უფ­ლე­ბა და­უ­კარ­გოს.

სამ­კვიდ­როს მი­სა­ღე­ბად დად­გე­ნი­ლი ვადა შე­იძ­ლე­ბა გა­აგ­რძე­ლოს სა­სა­მარ­თლოს გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბით, თუ ვა­დის გა­და­ცი­ლე­ბის მი­ზე­ზე­ბი სა­პა­ტი­ოდ იქ­ნე­ბა მიჩ­ნე­უ­ლი. ვა­დის გას­ვლის შემ­დეგ სამ­კვიდ­რო შე­იძ­ლე­ბა მი­ღე­ბულ იქ­ნეს სა­სა­მარ­თლო­სათ­ვის მი­მარ­თვის გა­რე­შეც, თუ თა­ნახ­მა იქ­ნე­ბა სამ­კვიდ­როს მიმ­ღე­ბი ყვე­ლა მემ­კვიდ­რე.

მემ­კვიდ­რეს შე­უძ­ლია უარი თქვას სამ­კვიდ­როს მი­ღე­ბა­ზე, რაც ასე­ვე იწ­ვევს მემ­კვიდ­რე­ო­ბის უფ­ლე­ბის და­კარ­გვას და ეს პრო­ცე­სი შე­უქ­ცე­ვა­დია.

რას ნიშ­ნავს პირ­ვე­ლი და მე­ო­რე რი­გის მემ­კვიდ­რე­ე­ბი? რა როლს თა­მა­შო­ბენ ისი­ნი მემ­კვიდ­რე­ო­ბის გა­ნა­წი­ლე­ბის სა­კი­თხში?

სა­მო­ქა­ლა­ქო კო­დექ­სის მი­ხედ­ვით ჩვენ გან­სა­ზღვრუ­ლი გვაქვს 5 რი­გის კა­ნო­ნით მემ­კვიდ­რე­ე­ბი და ყო­ვე­ლი წინა რი­გის მემ­კვიდ­რის არ­სე­ბო­ბა გა­მო­რი­ცხავს შემ­დგო­მი რი­გის მემ­კვიდ­რის მიერ სამ­კვიდ­როს მი­ღე­ბის შე­საძ­ლებ­ლო­ბას, რაც ნიშ­ნავს იმას, რომ თუ ჩვენ სა­ხე­ზე გვყავს პირ­ვე­ლი რი­გის თუნ­დაც ერთი მემ­კვიდ­რე, მე­ო­რე, მე­სა­მე ან შემ­დე­გი რი­გის მემ­კვიდ­რე­ებს უფ­ლე­ბა არ აქვთ, მი­ი­ღონ მამ­კვიდ­რებ­ლის და­ნაშ­თი ქო­ნე­ბა.

თუ მამ­კვიდ­რე­ბელს არ­ცერ­თი რი­გის მემ­კვიდ­რე არ ჰყავს, რა ბედი ეწე­ვა მის ქო­ნე­ბას?

თუ მამ­კვიდ­რე­ბელს არ ჰყავ­და არც კა­ნო­ნით და არც ან­დერ­ძით მემ­კვიდ­რე, მისი ქო­ნე­ბა რჩე­ბა სა­ხელ­მწი­ფოს.

სხვა სიახლეები
26 სექ

რა შემთხვევაში აქვს დამსაქმებელს თანამშრომლის გათავისუფლების ან ხელფასის შემცირების უფლება

20 აგვ

მედიასა და ინტერნეტში ბავშვებისთვის საფრთხის შემცველი შინაარსის ინფორმაციის გავრცელება შეიზღუდება

30 ივლ

ირღვევა თუ არა საქართველოში უდანაშაულობის პრეზუმფცია ?

23 ივლ

რას ნიშნავს „წამლის გამსაღებელი ექიმები“ და პრობლემა, რომლის შესახებაც ექიმების ნაწილი ალაპარაკდა

20 ივლ

რატომაა ოჯახში ძალადობაზე ბრალდებულთა გამართლების მაღალი სტატისტიკა?

13 ივლ

როგორ გაუყიდეს საზღვარგარეთ მცხოვრებ ვეტერან ფეხბურთელს სახლი საქართველოში თაღლითებმა

15 ივნ

როგორ გასცემს მშობელი უნებლიედ ბავშვის პირად მონაცემებს?

12 ივნ

გაზარდა თუ არა ონლაინ-ვაჭრობამ კიბერდანაშაულის რისკები და როგორ დავიცვათ თავი მისგან?

09 ივნ

შეეძლოთ თუ არა ბანკებს 3-თვიანი საშეღავათო პერიოდის დროს სესხებზე პროცენტის დარიცხვა შეეჩერებინათ?

01 ივნ

ბავშვთა უფლებები საქართველოში