შესაძლებელია თუ არა ჩუქების გაუქმება?272 2026.11.20
შესაძლებელია თუ არა ჩუქების გაუქმება?

ჩუქების გაუქმება

პრაქტიკაში გავრცელებულია მოსაზრება, რომ თუ ქონება ერთხელ გაჩუქდა და საჯარო რეესტრში დასაჩუქრებულის სახელზე დარეგისტრირდა, მისი დაბრუნება შეუძლებელია.

რეალურად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს გამონაკლის შემთხვევებს, როდესაც მჩუქებელს აქვს უფლება, გააუქმოს ჩუქება და უკან გამოითხოვოს გაჩუქებული ქონება.

კანონმდებლობა ჩუქების გაუქმებისა და ნივთის გამოთხოვის ორ ძირითად საფუძველს გამოყოფს:

1. დასაჩუქრებულის უმადურობა (სამოქალაქო კოდექსის 529-ე მუხლი)

ჩუქება შეიძლება გაუქმდეს, თუ დასაჩუქრებული მძიმე შეურაცხყოფას მიაყენებს ან დიდ უმადურობას გამოიჩენს თავად მჩუქებლის ან მისი ახლო ნათესავის მიმართ.

• რა ითვლება დიდ უმადურობად? კანონი კონკრეტულ ჩამონათვალს არ ადგენს, თუმცა სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, ეს უნდა იყოს ისეთი ქმედება, რომელიც უხეშად არღვევს მორალურ და სამართლებრივ ნორმებს (მაგალითად: ფიზიკური ან მძიმე ფსიქოლოგიური ძალადობა, ღირსების შემლახველი ქმედება, მძიმე ავადმყოფობის დროს უმწეო მდგომარეობაში მიტოვება და სხვ.). უბრალო ოჯახური უთანხმოება ან ურთიერთობის გაციება, როგორც წესი, საკმარისი საფუძველი არ არის.

• შედეგი: ჩუქების გაუქმების შემთხვევაში, გაჩუქებული ქონება შეიძლება გამოთხოვილ იქნეს მჩუქებლის მიერ.

• ხანდაზმულობის ვადა: მჩუქებელს ჩუქების გაუქმება შეუძლია ერთი წლის განმავლობაში მას შემდეგ, რაც შეიტყობს იმ გარემოების შესახებ, რომელიც მას გაუქმების უფლებას აძლევს.

2. მჩუქებლის მძიმე მატერიალური მდგომარეობა (სამოქალაქო კოდექსის 530-ე მუხლი)

გარდა უმადურობისა, კანონი იცავს მჩუქებელს იმ შემთხვევაშიც, თუ ქონების გაჩუქების შემდეგ მისი ფინანსური ან ცხოვრებისეული პირობები მკვეთრად გაუარესდა.

მჩუქებელს უფლება აქვს დასაჩუქრებულს მოსთხოვოს გაჩუქებული ნივთის დაბრუნება, თუ ერთდროულად არსებობს შემდეგი წინაპირობები:

• ჩუქების შემდეგ მჩუქებელი აღმოჩნდა მძიმე მდგომარეობაში და აღარ შეუძლია საკუთარი თავის ან მის კმაყოფაზე მყოფი პირების რჩენა;

• გაჩუქებული ნივთი რეალურად არსებობს (არ არის განადგურებული ან გასხვისებული);

• ნივთის დაბრუნება თავად დასაჩუქრებულს არ ჩააყენებს მძიმე მდგომარეობაში.

მნიშვნელოვანი გამონაკლისი: გაჩუქებული ნივთის გამოთხოვა დაუშვებელია, თუ მჩუქებელმა განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით ჩაიგდო თავი მძიმე მდგომარეობაში (მაგალითად, აზარტული თამაშების ან გაუმართლებელი ფინანსური რისკების შედეგად).

შეჯამება

ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმება მარტივი პროცესი არ არის და ის მხოლოდ მჩუქებლის სურვილზე არ არის დამოკიდებული.

დავის წარმატებით გადასაწყვეტად აუცილებელია სამოქალაქო კოდექსის 529-ე ან 530-ე მუხლებით გათვალისწინებული კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცება და კანონით დადგენილი ვადების დაცვა.

კონსულტაციისათვის დაგვიკავშირდით:

ტელეფონი: 592 19 11 19

ელ-ფოსტა: info@myadvocate.ge

მისამართი: თბილისი, ალ. ყაზბეგის გამზირი 12ბ.